Edirne Gazi Mihal Köprüsü'nün Bizans kökeni, 16 gözü, Kemankeş Mustafa Paşa kitabesi ve 1903 yenilemesi. Cami, hamam ve gün batımı rotasını şimdi keşfedin.
Gazi Mihal Köprüsü, Edirne'nin batı çıkışında, Kapıkule yolu üzerinde Tunca Nehri'ni aşan ve esası Bizans hatta Roma dönemine indirilen taş köprüdür. Bugün gördüğümüz 16 gözlü, 184,18 metrelik gövde ise büyük ölçüde 1900–1903 yılları arasında II. Abdülhamid'in emriyle yenilenmiştir. Bizans temeli, akıncı beyi Gazi Mihal'in adı, 17. yüzyıldan kalma tarih köşkü ve 20. yüzyıl başının İtalyan taş işçiliği aynı köprünün üzerinde yan yana durur.
Kafe & Restoran
Kahve, tatlı ve keyifli bir mola için tıklayın
Hızlı Bakış
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Konum | Edirne merkez, Tunca Nehri, Kapıkule yolu üzeri |
| Diğer adı | Hamidiye Köprüsü (1903'ten sonra) |
| Kökeni | Kaynaklara göre Bizans, esasının Roma'ya indiği de kabul edilir |
| Osmanlı yeniden yapımı | 15. yüzyıl başı; Kültür Portalı 1402'yi verir |
| Ölçü (Karayolları tespiti) | 184,18 m uzunluk, 5,90 m genişlik |
| Göz sayısı | 16 göz, her biri 8,50 m açıklık |
| Tarih köşkü | 1640–41, Kemankeş Mustafa Paşa onarımı |
| Son büyük yenileme | 1900'de başladı, 1903'te açıldı |
| Yakın çevre | Gazi Mihal Camii (1421–1422) ve Gazi Mihal Hamamı |
| En iyi ışık | Akşamüstü, gün batımına doğru |
Edirne'nin tüm tarihi köprülerini tek tabloda görmek isterseniz Edirne'nin Meriç'ten Gazi Mihal'e tarihi köprüleri yazımız iyi bir başlangıç olur. Gazi Mihal'in kitabelerine, ölçülerine ve çevresindeki külliyeye ise aşağıda tek tek bakalım.
Gazi Mihal Köprüsü'nün Bizans Kökeni
TDV İslâm Ansiklopedisi'nde Semavi Eyice'nin yazdığı maddeye göre köprünün esasının Roma dönemine kadar indiği kabul edilir. Edirne'deki Bizans kitabelerini inceleyen araştırmacı M. Paranika, köprünün bazı taşlarında gördüğü Grekçe harflerden yapının Bizans eseri olduğu sonucuna varmıştır. Edirne Valiliği kaynaklı Kültür Portalı kaydı ise ilk yapıyı Bizans döneminde Mikhael Palaiologos'a bağlar.
Kökeni hangi döneme ait olursa olsun, kaynakların ortak noktası şudur: Köprü Osmanlı döneminde, büyük olasılıkla eski temellerden yararlanılarak yeniden yapılmıştır. İncelemelere göre köprü başlangıçta yalnızca Tunca'nın ana yatağı üzerindeydi; nehir zamanla genişleyince batı yönünde uzatıldı. Bu uzatmalar, bugün köprünün neden bu kadar uzun ve düz bir gövdeye sahip olduğunu da açıklar.
Konaklama
Edirne Kaleiçi'nde kahvaltı dahil konaklama için tıklayın
Adı neden Gazi Mihal?
Köprü adını, Osmanlı'nın kuruluş döneminin akıncı ailesi Mihaloğulları'ndan Gazi Mihal Bey'den alır. Ancak bağ, belgeyle kesinleşmiş değildir. Mimarlık tarihçisi Ekrem Hakkı Ayverdi açık bir vakıf kaydı bulunamadığı için köprüyü ona atfetmekten kaçınmıştır. Eyice ise köprünün 15. yüzyıl Edirne'sinin dışında, ana yol üzerinde ve Gazi Mihal Bey'in camii ile hamamının hemen yanında olmasından hareketle aynı kurucunun vakfına ait olmasını "kuvvetle muhtemel" görür.
Osmanlı yapımının tarihi de kaynaklarda farklı geçer. Kültür Portalı, Gazi Mihal Bey'in köprüyü 1402'de "yeniden yapılırcasına" onarttığını yazar. Bazı kaynaklar ise köprüyü, karşı kıyıdaki caminin 1421–1422 tarihli inşasıyla aynı döneme, 1420'li yılların başına bağlar. Kesin yıl bilinmediği için en güvenli ifade "15. yüzyılın başı"dır.
Kitabeler ve Onarımlar: Köprünün Tarih Defteri
Gazi Mihal Köprüsü'nün geçmişini en iyi anlatan şey, onarımları kaydeden kitabelerdir.
Davet & Organizasyon
Düğün, nişan ve özel davetler için tıklayın
| Tarih | Gelişme | Kaynakta geçen ayrıntı |
|---|---|---|
| 15. yüzyıl başı | Osmanlı döneminde yeniden yapım | Gazi Mihal Bey'e atfedilir |
| 1640–41 (H. 1050) | Sultan İbrahim döneminde onarım | Sadrazam Kemankeş Mustafa Paşa, dört beyitlik manzum kitabe |
| 1653 | Evliya Çelebi'nin tasviri | "Fil cüssesi kadar taşlarla yapılmış" |
| 1752 | Depremde harap oldu | III. Mustafa'nın emriyle onarıldı |
| 1757–58 | Onarım manzumesi | Örfî Mahmud Ağa'nın beş beyitlik tarihi |
| 1900–1903 | Yeniden inşa ölçüsünde yenileme | II. Abdülhamid, İtalyan ustalar |
| 2008 sonrası | Taş zemin onarımı | Valilik koordinasyonunda |
Kemankeş Mustafa Paşa'nın tarih köşkü
Sadrazam Kemankeş Mustafa Paşa, Evliya Çelebi'nin ifadesiyle "kendi malından nice yüz kese" harcayarak köprüyü 1640–41'de onarttı. Bu onarımı bildiren dört beyitlik manzum kitabe, köprünün ortasındaki sivri kemerli Tarih Köşkü'nde yer alır. Kitabenin son beyti, köprünün sağlamlaştırıldığını "Mustafa Paşa bu âlî cisri ihkâm eyledi" sözüyle kaydeder.
Köşkün bugünkü görünüşü özgün hâli değildir. Rifat Osman Bey'in 1877'ye doğru çekilmiş bir fotoğrafı esas alarak çizdiği resme göre kitabe köşkünün üstü eskiden piramit biçiminde kâgir bir külahla örtülüydü. Köşk yakın dönemdeki bir onarımda eskisinden farklı biçimde yeniden yapılmıştır.
Hamidiye Köprüsü dönemi
Köprü 19. yüzyılın sonunda yeniden harap duruma düşünce 1900'de II. Abdülhamid'in emriyle İtalyan ustalar onarıma başladı; çalışma "yeniden inşa edilircesine" sürdü ve köprü 1903'te açıldı. Bu vesileyle adı Hamidiye Köprüsü olarak değiştirildi ve kuzey cephenin ortasına bunu gösteren bir levha kondu. Mermer üzerindeki dört satırlık ikinci bir kitabe, yenilemenin Edirne vali vekili ve İkinci Ordu-yı Hümâyun müşiri Ârifî Paşa'nın çabalarıyla yapıldığını kaydeder. Halk ise köprüyü eski adıyla anmayı sürdürdü.
Kahvaltı
Bahçede zengin serpme kahvaltı için tıklayın
Köprünün Mimarisi: Kemerler, Armalar ve Selyaranlar
TDV'ye göre Gazi Mihal Köprüsü genellikle üç ayrı bölümden oluşan bir bütün olarak gösterilir; bunların 125 metrelik bir kısmı Yıldırım Bayezid Köprüsü adıyla da bilinir. Asıl Gazi Mihal Köprüsü, Karayolları tespitlerine göre 184,18 metre uzunluğunda ve 5,90 metre genişliğindedir; her biri 8,50 metre açıklıklı 16 gözü vardır.
Köprüye yakından bakınca 1900'lerin izleri kolayca seçilir:
- Yayvan, yarım yuvarlak kemerler: Klasik Osmanlı köprülerindeki sivri kemerlerden farklıdır ve görünür yapının bütünüyle II. Abdülhamid döneminde yenilendiğini gösterir.
- Ay-yıldızlı armalar: Kemer aralarındaki cephelere işlenmiştir; yakın plan fotoğraf için köprünün en güzel ayrıntısıdır.
- Selyaranlar (mahmuzlar): Ayakların akıntıya bakan yüzündeki suyu yaran çıkıntıların biçimi de aynı dönemin işçiliğidir.
- Drenaj düzeni: Kültür Portalı, köprü gövdesine sızan suların dışarı atılması için yapılmış drenaj sistemini köprünün ilginç özellikleri arasında sayar.
Son kapsamlı onarımlardan birinde köprü 31 Ekim 2008'de trafiğe kapatıldı; basına yansıyan bilgilere göre üzerindeki yaklaşık 700 metreküp beton, asfalt ve toprak kaldırıldı, zemin 700 metreküp taşla yenilendi.
Gazi Mihal Camii ve Hamamı: Bir Akıncı Beyinin Külliyesi
Köprü, iki kıyısındaki yapılarla birlikte küçük bir külliye oluşturur. Bu üçlüyü birlikte görmek, köprüyü anlamanın en iyi yoludur.
Gazi Mihal Camii (1421–1422)
Cami, Edirne'nin batısına uzanan Talat Paşa Caddesi'nin bitiminde, köprünün karşı tarafında güneybatıda yer alır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre kapısı üstündeki üç satırlık Arapça kitabe, yapının II. Murad döneminde 825 (1422) yılında Emîrü'l-kebîr Mihal b. Azîz tarafından yaptırıldığını bildirir; Valilik ve Kültür Portalı kayıtları kitabe tarihini 1421 olarak verir. Tamamen kesme taştan yapılan cami, erken Osmanlı'da yaygın olan ve iki yanında tabhane odaları bulunan "zaviyeli" plan tipindedir. Kuzeydeki taç kapıdan önce kubbeli bir orta sofaya, oradan beşik tonozla örtülü ibadet mekânına geçilir.
Evliya Çelebi camiyi "bir cezîre üzerinde tarz-ı kadîm bir câmi-i rûşen" diye tarif eder ve harim kapısının "ta Mihal Köprüsü üzerinde" olduğunu yazar; bu cümle cami ile köprünün ne kadar iç içe düşünüldüğünü gösterir. Caminin yanındaki hazirede Mihaloğulları ailesine ait mezar taşları bulunur.
Gazi Mihal Hamamı ve 2026 restorasyonu
Köprünün şehir tarafındaki ucunda, Şahmelek Camii'nin karşısında Gazi Mihal Hamamı yer alır. Kültür Portalı envanterine göre 1422 tarihli bu çifte hamam, 23 × 22,50 metrelik kareye yakın bir alana yayılır. 1829'dan sonra kapatılarak kaderine terk edildi ve uzun yıllar yarı harabe kaldı; bir dönem üzerinden yol bile geçirildi.
Edirne Valiliği'nin 25 Eylül 2026'daki açıklamasına göre zengin mukarnas ve malakari süslemeleriyle Osmanlı'nın "en süslü" hamamlarından sayılan yapıda iki etaplı restorasyonun büyük bölümü tamamlandı. Çalışmalar bitince çevre düzenlemesi yapılacak ve hamamın yeni bir işlevle kentin kültür ve turizm rotalarına katılması planlanıyor. Açılış tarihi henüz netleşmediği için ziyaret öncesinde güncel durumu teyit edin. Edirne'nin diğer hamamlarını ve bugün kullanılabilenleri Edirne tarihi hamamları rehberimizde anlattık.
Gazi Mihal Köprüsü'nde Fotoğraf ve Gün Batımı
Gazi Mihal, Meriç Köprüsü kadar kalabalık değildir; bu da onu sakin bir fotoğraf yürüyüşü için iyi bir seçenek yapar. Birkaç pratik öneri:
1. Akşamüstü gelin. Güneş alçaldıkça açık renkli kesme taşlar sıcak bir ton alır; Tunca'nın sakin olduğu günlerde kemerlerin gölgesi suya düşer. 2. Kıyıdan yandan çekin. 16 gözü tek karede görmek için köprüyü kıyıdaki açık alandan, yandan kadrajlayın. Kemerlerin ritmi en iyi bu açıdan okunur. 3. Selimiye'yi arka plana alın. Köprünün üzerinden şehir yönüne bakıldığında Selimiye'nin minareleri ufukta görünür; korkuluğu öndeki çizgi olarak kullanmak derinlik verir. 4. Ayrıntıları atlamayın. Ay-yıldızlı armalar, tarih köşkü ve taş korkuluklardaki aşınma izleri yakın plan için iyi konulardır. 5. Güvenliği gözetin. Köprü araç trafiğine açıktır; çekimi kaldırımdan yapın, taşkın dönemlerinde kıyıya inmeyin.
Başka çekim noktaları için Edirne'nin fotoğraf için en güzel noktaları yazımıza bakın. Kontrollü ışıkta, tarihi bir avluda portre çekmek isteyenler için de Edirne fotoğraf çekilecek yerler sayfamız konak avlusundaki seçenekleri anlatır.
Gazi Mihal Köprüsü'ne Ulaşım ve Rota Önerisi
Köprü, Edirne merkezden Kapıkule yönüne giden eski yolun üzerindedir. Kaleiçi tarafından gelenler Talat Paşa Caddesi boyunca batıya ilerleyerek köprüye ulaşır. Araçla gelecekseniz köprüdeki trafik düzenlemesini gitmeden önce teyit edin.
Kısa bir rota: Gazi Mihal Camii'nin kitabesini ve haziresini görün, köprüyü yürüyerek geçip tarih köşkünde durun, sonra şehir tarafındaki hamamın restorasyonunu dışarıdan izleyin. Edirne'deki diğer anıtlarla birleştirmek için Edirne tarihi eserleri rehberimiz yapıları döneme göre sıralar.
Rotanın başlangıç ve bitiş noktası Kaleiçi olunca gün daha rahat geçer. Komşu Konak, Kaleiçi'nin dış çeperinde, Mithat Paşa Mahallesi'ndedir; semtin kenarında park etmek kolaydır. Selimiye'ye 12–15 dakikalık bir yürüyüş mesafesindeyiz. Rotanızı Edirne Kaleiçi'ndeki konumumuz (Google Haritalar) üzerinden planlayabilir, köprü yürüyüşünü iki güne yaymak isterseniz Kaleiçi'nde tarihi bir konakta konaklama seçeneğimize göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Gazi Mihal Köprüsü nerede?+
Edirne merkezin batısında, Kapıkule yolu üzerinde Tunca Nehri'nin üzerindedir. Talat Paşa Caddesi'nin bitiminde, Gazi Mihal Camii'nin yanındadır.
Gazi Mihal Köprüsü ne zaman yapıldı?+
Esasının Bizans, hatta Roma dönemine indiği kabul edilir. Osmanlı döneminde 15. yüzyılın başında yeniden yapılmıştır; Kültür Portalı bu tarihi 1402 olarak verir. Bugünkü gövde 1900–1903 yenilemesinin ürünüdür.
Gazi Mihal Köprüsü'nün kaç kemeri var?+
Karayolları tespitlerine göre asıl köprünün her biri 8,50 metre açıklıklı 16 gözü vardır.
Gazi Mihal Köprüsü kaç metre?+
Asıl köprü 184,18 metre uzunluğunda ve 5,90 metre genişliğindedir. Köprünün 125 metrelik bir bölümü ayrıca Yıldırım Bayezid Köprüsü adıyla anılır.
Gazi Mihal Köprüsü'ne neden Hamidiye Köprüsü denir?+
II. Abdülhamid'in emriyle 1900'de başlayan ve 1903'te biten yenilemeden sonra köprünün adı Hamidiye Köprüsü olarak değiştirildi. Halk eski adını kullanmayı sürdürdü.
Edirne'nin en eski köprüsü hangisi?+
Esası Bizans ya da Roma dönemine indiği kabul edilen Gazi Mihal Köprüsü, Edirne'nin kökeni en eskiye giden köprüsü sayılır.
Gazi Mihal Hamamı ziyarete açık mı?+
Edirne Valiliği'nin Eylül 2026 açıklamasına göre restorasyonun büyük bölümü tamamlandı; çevre düzenlemesinin ardından yeni bir işlevle açılması planlanıyor. Gitmeden önce güncel durumu teyit edin.
Gazi Mihal Köprüsü'nde gün batımı izlenir mi?+
Evet. Akşamüstü köprünün taşları sıcak bir ışık alır; kıyıdan yandan çekilen kareler ve Selimiye minarelerini ufukta gösteren açılar en çok tercih edilenlerdir.
Görsel Kaynakları
- Gazi Mihal Köprüsü, Tunca kıyısındaki tarladan yandan görünüm: Julian Nyča, CC BY-SA 4.0 (
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0), kaynak:https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Edirne_Gazi_Mihal_Bridge.JPG, kırpıldı ve WebP'ye çevrildi. - Gazi Mihal Köprüsü'nün taş korkuluklu yolu ve ufukta Selimiye'nin minareleri: Dosseman, CC BY-SA 4.0 (
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0), kaynak:https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Edirne_Gazi_Mihal_Bridge_in_2017_3444.jpg, kırpıldı ve WebP'ye çevrildi.
