Edirne Selimiye Camii'nin tarihini, 31,30 m kubbesini, üç şerefeli minarelerini ve 2026'da biten restorasyonunu öğrenin; ziyaretinizden önce mutlaka okuyun.
Edirne Selimiye Camii, Sultan II. Selim'in emriyle Mimar Sinan tarafından 1568–1574 yılları arasında yapılan ve 14 Mart 1575'te ibadete açılan, 31,30 metre çaplı tek kubbesi ve 70,89 metrelik dört minaresiyle Osmanlı mimarisinin zirvesi sayılan camidir. Sinan'ın seksenli yaşlarında tamamladığı yapı, külliyesiyle birlikte 2011'den beri UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir.
Kafe & Restoran
Kahve, tatlı ve keyifli bir mola için tıklayın
Selimiye'yi özel kılan şey yalnızca boyutları değil, sekiz ayak üzerine oturan kubbenin iç mekânı neredeyse bölmeden örtmesidir. İçeri giren kişi sütun ormanı yerine tek, aydınlık bir hacimle karşılaşır; Sinan'ın yarım asırlık arayışı burada sonuca ulaşır.
Hızlı Bakış
| Konu | Bilgi |
|---|---|
| Yaptıran | Sultan II. Selim |
| Mimar | Mimar Sinan |
| Yapım | 1568–1574; ibadete açılış 14 Mart 1575 |
| Ana kubbe | 31,30 m çap, 42,25 m yükseklik (TDV); UNESCO çapı 31,5 m verir |
| Taşıyıcı sistem | 8 adet on iki köşeli paye |
| Minareler | 4 adet, her biri üç şerefeli, 70,89 m |
| Namaz alanı | Yaklaşık 45 × 36 m (UNESCO) |
| Dış avlu | 130 × 190 m |
| UNESCO | 2011, ölçüt (i) ve (iv), 2,5 ha alan, 37,5 ha tampon bölge |
| Son restorasyon | Kasım 2021'de başladı; 18 Şubat 2026'da tam kapasite ibadete açıldı |
| Konum | Edirne merkez, Kavak Meydanı denilen tepe; Kaleiçi'nden 12–15 dk yürüyüş |
Selimiye Camii'nin Tarihi: Kavak Meydanı'ndan 1575'e
Selimiye, şehrin en yüksek noktalarından birinde, eski adıyla Kavak Meydanı'nda yükselir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre bu alanda daha önce Osmanlı'nın Edirne'deki ilk sarayı, Eski Saray (Sarây-ı Atîk) bulunuyordu. Sinan'ın bu yeri seçmesi bir şehircilik kararıydı: Edirne bir ova şehridir ve yaklaşık 70 metrelik bu yükselti, caminin her yönden görünmesini sağlar.
Caminin kapı kitabesi inşaata 1568'de (Hicri 976) başlandığını kaydeder. Kaynaklara göre Edirne kadısına gönderilen 20 Haziran 1568 tarihli bir divan emri, cami inşaatı yüzünden fiyat artıran kereste tüccarlarının denetlenmesini ister; bu da şantiyenin o yaz kurulduğunu düşündürür.
Konaklama
Edirne Kaleiçi'nde kahvaltı dahil konaklama için tıklayın
II. Selim'in neden İstanbul yerine eski başkenti seçtiği tarihçiler arasında farklı biçimlerde açıklanır: şehzadeliğinde Edirne'de uzun süre bulunması, kentin Rumeli'nin kapısı sayılması ve batıya yapılan seferlerin buradan yönetilmesi en sık anılan gerekçelerdir. Padişah, caminin açılışını göremeden Aralık 1574'te vefat etti. Selimiye ilk kez 14 Mart 1575'te ibadete açıldı; külliyenin vakfiyesi ise 7 Mayıs 1579 tarihlidir.
Sinan'ın ustalık eseri olarak anılan caminin hikâyesini, ustanın Edirne'deki köprü, saray ve hamam gibi diğer işleriyle yan yana okumak için Mimar Sinan'ın Edirne'deki eserleri yazımıza bakabilirsiniz.
Mimarisi: Sekiz Paye Üzerinde Tek Kubbe
Selimiye'nin planı bir kare içinde sekizgendir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki ayrıntılı tarife göre ana kubbe, altısı serbest, ikisi mihrap bölümünün köşelerinde yer alan on iki köşeli sekiz payeye oturur. Serbest payeler duvar payelerine küçük kemerlerle bağlanmış, aralarında önleri sütunlu ve kemerli üst kat mahfilleri oluşturulmuştur; böylece ortadaki büyük alan hiç bölünmeden kubbenin altında toplanır.
Davet & Organizasyon
Düğün, nişan ve özel davetler için tıklayın
Ölçüler neden kaynaktan kaynağa değişir?
Kubbe çapı TDV'de 31,30 m, UNESCO'nun tescil metninde 31,5 m olarak geçer; yükseklik için TDV 42,25 m verirken bazı kaynaklar 43,28 m değerini kullanır. Farkın başlıca nedeni ölçümün hangi noktadan, iç yüzeyden mi dış kaplamadan mı alındığıdır. Mimarlık tarihçileri Selimiye'nin önemini salt çaptan çok, bu büyüklükte bir kubbeyi bu kadar az taşıyıcıyla ve bu kadar çok pencereyle örtebilmesinde görür.
Kubbe nasıl kuruldu?
TDV'deki anlatıma göre inşaatta önce dört ayak karşılıklı kemerlerle kilitlendi, ardından diğer ayakların üzerine kemerler atılarak iskelet tamamlandı. Kubbenin çevresindeki sekiz ağırlık kulesi yükü payanda kemerleriyle beden duvarlarına aktarır. Köşelerde dört eksedra (yarım kubbe nişi) bulunur; mihrap yönündeki yarım kubbe ise köşe eksedralarından bir kademe aşağıda tutulmuştur. Eksedralarda, mihrap yarım kubbesinde ve cephelerin üst kesimindeki sivri kemerlerin içinde yuvarlak kemerli pencereler açılmıştır.
Dış cephede, bir büyük ve bir küçük kemerli dizi ile ajurlu pencerelerle hareketlendirilen galeriler TDV'ye göre yalnızca bu yapıda görülür. Sarımtırak kesme taştan örülen yapıda iki renkli taş kemerler ve renkli taş kakmalar da kullanılmıştır.
Kahvaltı
Bahçede zengin serpme kahvaltı için tıklayın
Dört Minare ve Üç Yollu Merdivenler
Selimiye'nin dört minaresi kubbeyi bir çerçeve gibi kuşatır. Yivli silindirik gövdeli, mukarnas geçişli ve üçer şerefeli minarelerin yüksekliği TDV'ye göre 70,89 metredir; alem ve külahla birlikte ölçüldüğünde kaynaklarda daha yüksek değerler de verilir.
Minarelerin yeri de bir yeniliktir. Daha önceki sultan camilerinde minareler avluyla ana yapının birleştiği noktaya ya da avlunun dış köşelerine konulurdu. Selimiye'de ilk kez dört minare, kubbeyle örtülü kapalı mekânın köşelerinden yükselir. Bu karar hem planı hem cephe tasarımını değiştirdi ve yapıyı uzaktan bakıldığında tek bir dikey kütle gibi gösterdi. TDV'ye göre minareler 10–15 km uzaktan seçilebilir.
Avlu tarafındaki iki minarede şerefelere çıkan üç ayrı merdiven vardır:
1. Birinci merdiven doğrudan en üst şerefeye çıkar. 2. İkinci merdiven alt ve orta şerefelere ulaşır. 3. Üçüncü merdiven bütün şerefelere uğrar.
Böylece üç kişi birbirini görmeden ayrı şerefelere ulaşabilir. Bu çözüm Edirne'de ilk kez Üç Şerefeli Cami'nin (1438–1447) minaresinde denenmişti; Sinan onu Selimiye'de yeniden yorumladı.
İç Mekân: Müezzin Mahfili, Mihrap, Minber ve Çiniler
Müezzin mahfili ve ters lale
Kubbenin tam altında, yerden yükseltilmiş ahşap bir müezzin mahfili bulunur. TDV'ye göre mahfil, dilimli sivri kemerlerle birbirine bağlanan on bir mermer sütuna oturur ve altında fıskiyeli bir havuz vardır; mahfile kuzeybatıdaki çokgen bir ayağın içinden merdivenle çıkılır. Ahşap yüzeyler natüralist üslupta kalem işleriyle bezelidir. Sütunlardan birindeki ters lale kabartması halk anlatılarına konu olmuştur; laleyle Edirne arasındaki bağı Edirne lalesi ve Selimiye'deki ters lale yazımızda bulabilirsiniz.
Mihrap ve minber
Mihrap, orta mekânın kıble yönüne doğru derin bir girinti yapmasıyla oluşan sofanın duvarındadır. Bu bölümde duvarlar ikinci sıra pencerelerin alt hizasına kadar sır altı çinilerle kaplıdır; mermer mihrap mukarnaslı, tepeliği zengin taş işçiliklidir. Mermer minber ise geometrik ajurlu (oyma delikli) yan aynalarıyla dikkat çeker. Minber köşkünde lale, gül, karanfil ve sümbül motifli, çiçek açmış bahar dalı kompozisyonlu bir çini pano vardır.
Hünkâr mahfili ve itikâf hücresi
Doğu köşedeki hünkâr mahfili, bu yöndeki mahfilin sütunlu kemerlerle yana doğru genişletilmesiyle oluşturulmuştur. Duvarlarındaki natüralist desenli çiniler, yapının en renkli yüzeyleridir. Mihrabın solundaki bir kapıdan ulaşılan itikâf hücresi ise kıble duvarının kalınlığı içine yerleştirilmiş, küçük bir pencereden ışık alan sade bir odadır.
İznik çinileri ve kalem işleri
UNESCO, Selimiye'nin iç süslemesindeki İznik çinilerinin bu sanatın en parlak üretim dönemine ait olduğunu ve bu malzemede aşılamamış bir düzeyi temsil ettiğini vurgular. Çiniler mihrap bölümü, hünkâr mahfili ve minberin yanı sıra kıble yönündeki pencere alınlıklarında, kemer köşelerindeki yazılı madalyonlarda ve son cemaat yeri pencerelerinde görülür. Alt pencere alınlıkları, yarım kubbeler, eksedralar ve ana kubbe ise kalem işleriyle süslüdür.
Avlu, Şadırvan ve Külliye Düzeni
Cami, 130 × 190 metrelik dikdörtgen bir dış avlunun ortasında, birkaç basamakla yükseltilmiş bir zemine oturur. Kuzeydeki revaklı avlu ile harim yaklaşık aynı büyüklükte, 60 × 44 metrelik iki dikdörtgen alan kaplar.
- Revaklı avlu: On sekiz kubbeli revaklar, mukarnas başlıklı granit ve mermer sütunlara oturan iki renkli taş kemerlerle çevrilidir.
- Şadırvan: Avlunun ortasındaki mermer şadırvan on altıgen haznelidir; üst kısmı geometrik motifli ve ajurludur.
- Son cemaat yeri: Yedi birimlidir; beş birimi kubbeyle örtülüdür ve orta kubbe dilimlidir. Alt sıra pencereler kitabeli çini alınlıklara sahiptir.
Külliyenin diğer yapıları caminin çevresine yerleştirilmiştir: güneydoğuda Dârülhadis, güneybatıda Dârülkurrâ medresesi, batıda sıbyan mektebi ve 124 dükkânlı arasta. Cami, medreseler ve arastanın doğu dükkânları Sinan'ın eseridir; arastanın batı dükkânları, üst örtüsü, dua kubbesi ve mektep ise III. Murad döneminde Mimar Davud Ağa tarafından tamamlanmıştır. Selimiye'yi şehrin diğer anıtlarıyla birlikte dönem dönem görmek isterseniz Edirne tarihi eserleri rehberi iyi bir başlangıçtır.
UNESCO Tescili ve Restorasyon Tarihi
Selimiye Camii ve Külliyesi, UNESCO'nun 2011'deki 35. oturumunda Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Tescil iki ölçüte dayanır: ölçüt (i) yapıyı Sinan'ın yaratıcı dehasının başyapıtı olarak tanımlar; ölçüt (iv) ise caminin Osmanlı'nın en parlak dönemini temsil ettiğini ve "külliye" tipinin en uyumlu ifadesi olduğunu belirtir. Alan 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile 5737 sayılı Vakıflar Kanunu kapsamında korunur.
Caminin dört buçuk yüzyıllık ömründeki başlıca onarım dönemleri şunlardır:
| Dönem | Olay |
|---|---|
| 31 Temmuz 1752 | Edirne'yi sarsan büyük deprem yapıda hasar bıraktı |
| 1761–1762 | Külliye çapında onarım; Belleten'deki çalışmaya göre maliyet 774.315 akçe |
| 1983–1984 | Kapsamlı onarım; pencerelerdeki bazı alçı içlikler düz cam ve pleksiglasla değiştirildi |
| Kasım 2021 – 2026 | Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün bilim kurulu denetimindeki restorasyonu |
Son restorasyonda ana kubbe enjeksiyonla güçlendirildi, kurşun kaplama yenilendi, yapıya sonradan eklenen çimentolu müdahaleler kaldırıldı. AA'nın aktardığına göre iç mekândaki 264 alçı içlikten 1983'te değiştirilen bölümler, aslına uygun şişe dipli cam sistemiyle yenilendi; kündekari giriş kapıları ve pencere kepenklerinin konservasyonu Ekim 2024'te tamamlandı. Cami bu süreçte kısmen açık kaldı ve 18 Şubat 2026'da ikindi namazıyla yeniden tam kapasite ibadete açıldı.
Ziyaret Öncesi Kısa Notlar
Selimiye bir müze değil, beş vakit namaz kılınan bir camidir; sabit bir gişe saati yoktur ve ziyaret namaz vakitlerinde durur. Saat planlaması, kıyafet, ayakkabı ve fotoğraf kurallarını Edirne Selimiye Camii ziyaret saatleri yazımızda, avlu ve Arasta'yla birlikte adım adım bir gezi akışını ise Selimiye Camii ziyaret rehberi yazımızda anlattık. Giriş ücretsizdir; değişebilecek bilgileri gitmeden önce güncel kaynaktan teyit edin.
Mimariyi okumak için birkaç ipucu:
- Sabah ışığı: Kubbe kasnağındaki pencerelerden giren ışık, iç mekânın rengini saatten saate değiştirir. Payelerin ne kadar ince göründüğünü sabah saatlerinde daha iyi fark edersiniz.
- Merkezde durun: Müezzin mahfilinin yanında durup yukarı bakın; sekiz payenin oluşturduğu sekizgeni ve köşe eksedralarını aynı anda görebilirsiniz.
- Dışarıdan bir tur: Avlu duvarı boyunca yürüyerek ağırlık kulelerini, minare kürsülerini ve güney cephesindeki çift sıra galerileri inceleyin.
Kaleiçi'nden Selimiye'ye yürüyüş yaklaşık 950 metredir ve 12–15 dakika sürer. Başlangıç noktası olarak Edirne Kaleiçi'ndeki konumumuz (Google Haritalar) işinize yarayabilir; Kaleiçi'nde özel otopark yoktur, semtin dış çeperinde park etmek kolaydır. Sabah erken ziyaret için Selimiye'ye yürüme mesafesinde bir Edirne konaklama seçeneği işinizi kolaylaştırır; gezinin ardından Kaleiçi'nde kahve molası verebileceğiniz avlumuz da birkaç sokak ötededir.
Sık Sorulan Sorular
Selimiye Camii ne zaman ve kim tarafından yapıldı?+
Sultan II. Selim'in emriyle Mimar Sinan tarafından 1568–1574 yılları arasında yapıldı ve 14 Mart 1575'te ibadete açıldı.
Selimiye Camii'nin kubbe çapı kaç metre?+
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 31,30 metre, yüksekliği 42,25 metredir. UNESCO çapı 31,5 metre olarak verir; farklar ölçüm noktasından kaynaklanır.
Selimiye Camii'nin minareleri kaç metre?+
Dört minarenin her biri üç şerefelidir ve TDV'ye göre 70,89 metre yüksekliğindedir. Avlu tarafındaki iki minarede şerefelere çıkan üç ayrı merdiven vardır.
Selimiye Camii neden Edirne'de yapıldı?+
Tarihçiler, II. Selim'in şehzadeliğinde Edirne'de uzun süre bulunmasını, kentin Rumeli'nin kapısı sayılmasını ve batıya yapılan seferlerin buradan yönetilmesini başlıca gerekçeler olarak gösterir.
Selimiye Camii ne zaman UNESCO listesine girdi?+
Cami ve külliyesi 2011'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alındı. Tescil, ölçüt (i) ve (iv) temelindedir.
Selimiye Camii'nde kaç paye var?+
Ana kubbe on iki köşeli sekiz payeye oturur. Bunların altısı serbest, ikisi mihrap bölümünün köşelerindedir.
Selimiye'nin müezzin mahfili neden ünlü?+
Kubbenin tam altında, on bir mermer sütun üzerinde yükselen ahşap mahfilin altında fıskiyeli bir havuz bulunur. Sütunlardan birindeki ters lale kabartması da halk anlatılarına konu olmuştur.
Selimiye Camii'nin restorasyonu bitti mi?+
Kasım 2021'de başlayan restorasyonun ardından cami 18 Şubat 2026'da yeniden tam kapasite ibadete açıldı. Çevre düzenlemesi gibi bazı tamamlayıcı işlerin durumunu gitmeden önce teyit edin.
Görsel Kaynakları
- Selimiye Camii, güney cephesi: Dosseman, CC BY-SA 4.0 (
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0), kaynak:https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Edirne_Selimiye_Mosque_Exterior_South_side_037.jpg, kırpıldı ve WebP'ye çevrildi. - Selimiye Camii ana kubbesi, içeriden görünüm: Tarikkaanmuslu, CC BY-SA 4.0 (
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0), kaynak:https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Interior_of_dome,_Selimiye_Mosque,_Edirne_-_Tarik_Kaan_Muslu.jpg, kırpıldı ve WebP'ye çevrildi.
