Edirne köprüleri: Saraçhane, Gazi Mihal, Tunca ve Meriç köprülerinin yapım yılları, ölçüleri, yürüyüş rotası ve fotoğraf ipuçları. Rotanızı şimdi planlayın.
Edirne'nin tarihi köprüleri, Tunca ve Meriç nehirleri üzerinde 15. yüzyıldan 19. yüzyıla uzanan bir taş köprü dizisidir: Saraçhane (1451), Fatih (1452), II. Bayezid (1484–1488), Kanuni (16. yüzyıl ortası), Yalnızgöz (1567–1570), Gazi Mihal, Tunca (1608–1615) ve Meriç (1842–1847) köprüleri bunların başlıcalarıdır. İl sınırları içindeki en ünlü taş köprü ise Ergene üzerindeki Uzunköprü'dür (1427–1443).
Kafe & Restoran
Kahve, tatlı ve keyifli bir mola için tıklayın
Şehrin iki nehrin kucağında kurulmuş olması, köprüleri Edirne'nin gündelik hayatının parçası yapmıştır. Edirne'de bu köprülere halk arasında "şehrin gerdanlıkları" da denir; çoğu bugün hâlâ yaya ve araç trafiğine açıktır.
Hızlı Bakış
| Köprü | Nehir | Yapım | Banisi / mimarı | Ölçü (kaynaklara göre) |
|---|---|---|---|---|
| Saraçhane | Tunca | 1451 | Şehabeddin Paşa | 120 m, 12 kemer |
| Fatih | Tunca | 1452 (sanılan) | II. Mehmed dönemi | 34 m, 3 göz |
| II. Bayezid | Tunca | 1484–1488 | II. Bayezid | 6 büyük göz |
| Kanuni (Saray) | Tunca | 1553–1554 ya da 1560 | Kanuni Sultan Süleyman, Mimar Sinan | 4 göz |
| Yalnızgöz | Tunca kolu | 1567–1570 | II. Selim | 1 büyük, 5 küçük göz |
| Gazi Mihal | Tunca | 15. yy başı; 1900–1903 yenileme | Gazi Mihal Bey; II. Abdülhamid | 184,18 m, 16 göz |
| Tunca (Ekmekçizade) | Tunca | 1608–1615 | Ekmekçizade Ahmed Paşa | 136,30 m, 10 kemer |
| Meriç (Mecidiye) | Meriç | 1842–1847 | Sultan Abdülmecid | 263 m, 12 kemer |
| Uzunköprü | Ergene | 1427–1443 | II. Murad, Mimar Muslihiddin | İlk hâli 1392 m, 174 kemer |
Edirne'nin Kuzeyindeki Tunca Köprüleri: Saray ve Külliye Hattı
Tunca, Edirne'nin kuzeyinde geniş kıvrımlar çizerek Sarayiçi'ni çevreler. Osmanlı döneminde saray, külliye ve şehir arasındaki bağlantı bu kıvrımlar üzerine kurulan köprülerle sağlandı.
Saraçhane Köprüsü (1451)
Kültür Portalı'na göre Saraçhane Köprüsü, 1451'de II. Murad döneminin önemli devlet adamlarından Şehabeddin Paşa tarafından yaptırıldı. Köprü 120 metre uzunluğunda, 5 metre genişliğindedir; 11 ayak ve 12 kemere sahiptir, iki yandaki kemerleri toprak altında kalmıştır. 1702'de orta kemeri yıkılınca Sultan II. Mustafa tarafından onarıldı ve yaklaşık 50 metre uzatıldı. Adını doğusundaki Saraçhane Mahallesi'nden alır. Ortasındaki kitabe köşkü ve balkon çıkıntısı, köprünün üzerinde durup nehri izlemek için en iyi yerdir.
Konaklama
Edirne Kaleiçi'nde kahvaltı dahil konaklama için tıklayın
Fatih Köprüsü (1452)
Sarayiçi'nde, Adalet Kasrı ile Demirkapı arasında Tunca üzerindedir. Kesin yapım tarihi bilinmemekle birlikte 1452'de, II. Mehmed döneminde yapıldığı kabul edilir. Ortada büyük, yanlarda iki küçük gözü olan köprü yaklaşık 34 metre boyundadır. Köprünün hemen yanındaki Adalet Kasrı, Kanuni Sultan Süleyman'ın 1561'de Mimar Sinan'a yaptırdığı ve Edirne Sarayı'ndan sağlam kalan tek yapıdır.
Kanuni (Saray) Köprüsü
Sarayiçi'ni şehre bağlayan bu köprü, yontma taştan ve dört gözlüdür. Yapım tarihi kaynaklarda farklı geçer: Kültür Portalı, Adalet Kasrı ile birlikte 1560 civarında Mimar Sinan'a yaptırıldığının sanıldığını yazar; yerel kaynaklar ise 1553–1554'ü verir. Uzunluk için de 60 ve 80 metre gibi farklı ölçüler aktarılır. Köprünün 1902 selinde iki kemerinin hasar gördüğü kaynaklarda yer alır. Köprüyü geçince Kırkpınar Er Meydanı'nın bulunduğu Sarayiçi düzlüğüne varılır; bölgeyi Sarayiçi ve Kırkpınar rehberi yazımızda ayrıntılı anlattık.
II. Bayezid ve Yalnızgöz Köprüleri
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre II. Bayezid Köprüsü (Yeni İmaret Köprüsü), külliyeyi şehre bağlamak için külliyeyle birlikte yapıldı. Kitabesi olmadığından tarihi, caminin 1484–1488 tarihli kitabesine göre belirlenir. Kesme taştan altı büyük sivri kemerli gözü ve iki tahliye gözü vardır; uzunluğu için kaynaklarda 78 ve 126,55 metre gibi farklı ölçüler geçer.
Davet & Organizasyon
Düğün, nişan ve özel davetler için tıklayın
Yalnızgöz Köprüsü, II. Bayezid Köprüsü'nün devamında, Tunca'nın bir kolu üzerindedir. Kültür Portalı envanterine göre II. Selim döneminde, 1570'te yapıldı; bazı yerel kaynaklar 1567'yi ve Mimar Sinan'ı anar. Bir tarafta tek büyük göz, diğer tarafta beş küçük göz bulunur; adını bu yalnız büyük kemerden alır. Ortadaki iki balkon çıkıntısından merdivenlerle suya inilebilir. İki köprüyü yürüyerek geçen biri, doğrudan II. Bayezid Külliyesi'ne, yani bugünkü Sağlık Müzesi'ne ulaşır.
Gazi Mihal Köprüsü: Kapıkule Yolundaki Kadim Geçiş
Gazi Mihal Köprüsü, şehrin batısında Kapıkule yolu üzerinde Tunca'yı aşar. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre köprünün esasının Roma ya da Bizans dönemine indiği kabul edilir; Osmanlı döneminde belki eski temeller kullanılarak yeniden yapılmıştır. Gazi Mihal Bey'le bağı kesin belgelenemese de, onun camii ve hamamının yakınında olduğu için vakfına ait olması kuvvetle muhtemeldir. Kaynaklarda Osmanlı yapımı için 1402 ve 1420 tarihleri geçer.
Köprünün geçmişi bir onarımlar zinciridir:
Kahvaltı
Bahçede zengin serpme kahvaltı için tıklayın
- 1640–1641: Sadrazam Kemankeş Mustafa Paşa onarttı; ortadaki tarih köşkü bu dönemden kalır.
- 1653: Evliya Çelebi köprüyü "fil cüssesi kadar taşlarla yapılmış", kemerleri "gök kuşağı gibi" diye anlatır.
- 1752: Depremde harap oldu, III. Mustafa'nın emriyle onarıldı.
- 1900–1903: II. Abdülhamid'in emriyle İtalyan ustalar tarafından neredeyse yeniden yapıldı ve köprüye "Hamidiye Köprüsü" adı verildi. Halk eski adını kullanmayı sürdürdü.
Karayolları ölçümlerine göre köprü 184,18 metre uzunluğunda, 5,90 metre genişliğindedir ve 8,50 metre açıklıklı 16 gözü vardır. Yarım yuvarlak kemerler ve kemer aralarındaki ay-yıldızlı armalar 1900'lerin yenilemesini gösterir. Araştırmacılara göre Roma'nın ünlü Via Militaris yolu da kente bu köprünün hattından giriyordu.
Meriç ve Karaağaç Yolu: Tunca ve Meriç Köprüleri
Kaleiçi'nden güneybatıya, Karaağaç'a giden yol art arda iki büyük köprüden geçer. İkisi de bugün Edirne'nin en çok fotoğraflanan yapıları arasındadır.
Tunca (Ekmekçizade Ahmed Paşa) Köprüsü
Kültür Portalı'na göre Tunca Köprüsü, 1608–1615 yılları arasında defterdar Ekmekçizade Ahmed Paşa tarafından yaptırıldı. Kültür Portalı mimarını Sedefkâr Mehmed Ağa olarak verir; bazı araştırmacılar bu atfın tahmine dayandığını belirtir. Köprü 11 ayak üzerinde 10 kemerlidir; yerel kaynaklara göre 136,30 metre uzunluğunda ve 6,90 metre genişliğindedir. Yarısı ve ortadaki yazıtlı köşkü taşkınlarla yıkılmış, 2008'de aslına uygun restore edilmiştir. Kemerlerin suya düşen yansıması, sakin günlerde neredeyse kusursuz daireler çizer.
Meriç (Mecidiye) Köprüsü
Edirne'nin simgesi sayılan Meriç Köprüsü'nün yapımına Kültür Portalı'na göre 1842'de Sultan Abdülmecid döneminde başlandı ve köprü 1847'de tamamlandı. 263 metre uzunluğunda, 7 metre genişliğinde, 13 ayak üzerinde 12 sivri kemerli bir taş köprüdür; ayaklar arasında boşaltma gözleri vardır. Ortasındaki yazıtlı köşk mermerdendir. Trakya Üniversitesi'nden bir araştırmacının Osmanlı arşivlerine dayanan çalışmasına göre ise yapım emri II. Mahmud döneminde, 1831'de verilmiş; mimarı da arşiv kayıtlarında Hacegân'dan Edhem Efendi olarak geçmektedir.
Köprü, Karaağaç'a ve Pazarkule Sınır Kapısı'na giden yolun üzerindedir. Edirne Valiliği yaz dönemlerinde Meriç ve Tunca köprülerinde Karaağaç yönüne tek yönlü trafik düzenlemesi uygulayabiliyor; araçla gidecekseniz güncel düzenlemeyi gitmeden önce teyit edin. Yürüyerek gelenler için ise köprü, Karaağaç'taki tarihi gar binasına ve Lozan Anıtı'na uzanan yolun başlangıcıdır.
İl Genelinde Bir Not: Uzunköprü
Edirne merkezinin yaklaşık 60 km güneyindeki Uzunköprü ilçesi, adını Ergene Nehri üzerindeki köprüsünden alır. II. Murad döneminde Mimar Muslihiddin tarafından 1427–1443 yılları arasında yapılan köprü, ilk yapıldığında TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre 1392 metre uzunluğunda ve 174 gözlüydü. Arazinin dolmasıyla bugün 164 gözü açık kalmıştır. Köprü, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alır ve dünyanın günümüze ulaşan en uzun taş köprüsü olarak anılır. Ayrıntılı gezi bilgisi için Uzunköprü gezi rehberi yazımıza bakabilirsiniz.
Edirne Köprüleri Yürüyüş Rotası
Edirne'nin tarihi köprüleri iki ayrı hatta toplanır; ikisini aynı günde yapmak mümkün ama yorucudur.
Güney hattı: Kaleiçi – Tunca Köprüsü – Meriç Köprüsü (yaklaşık 2 km)
1. Kaleiçi'nden Karaağaç yönüne yürüyün; yol önce Tunca Köprüsü'ne ulaşır. 2. Tunca'yı geçtikten kısa süre sonra Meriç Köprüsü başlar. Kaleiçi'nden buraya yürüyüş yaklaşık 25 dakikadır. 3. Gün batımını köprüde karşılayıp isterseniz Karaağaç'a devam edin; dönüşte aynı yolu kullanabilirsiniz.
Kuzey hattı: Saraçhane – Sarayiçi – II. Bayezid Külliyesi (yarım gün)
1. Saraçhane Köprüsü'nden Tunca'yı geçin. 2. Sarayiçi'nde Kanuni ve Fatih köprülerini, Adalet Kasrı'nı ve Kırkpınar Er Meydanı'nı görün. 3. II. Bayezid ve Yalnızgöz köprüleri üzerinden külliyeye ulaşın; Sağlık Müzesi'ni gezin. 4. Gazi Mihal Köprüsü, Kapıkule yolunda olduğu için ayrı bir yürüyüş ya da kısa bir araç yolculuğu gerektirir.
İki nehrin şehre etkisini ve kıyı yürüyüşlerini Meriç ve Tunca nehir yürüyüş rotası yazımızda daha geniş anlattık.
Rotanın çıkış noktası Kaleiçi olunca hem sabah erken başlamak hem akşam dinlenmek kolaylaşır. Komşu Konak, Kaleiçi'nin dış tarafında, Mithat Paşa Mahallesi İzmir Caddesi No 18'dedir; araçla gelenler semtin dış hattında park sorunu yaşamadan yürüyüşe başlayabilir. Gece kalmak isteyenler edirne kaleiçi konaklama sayfamıza bakabilir, rotanızı Edirne Kaleiçi'ndeki konumumuz (Google Haritalar) üzerinden planlayabilirsiniz.
Edirne Köprülerinde Fotoğraf İpuçları
- Meriç Köprüsü'nde akşam: Gün batımına doğru köprünün kemerleri ve mermer köşk sıcak bir ışık alır. Köprüyü bütün hâlinde görmek için kıyıdan, yandan bir açı arayın.
- Tunca'da yansıma: Rüzgârsız sabahlarda Tunca Köprüsü'nün kemerleri suda daireler çizer. Oktay Aslanapa da kemerlerin suya yansımasının bir parabol oluşturduğunu yazar.
- Sabah sisi: Sonbahar ve kış sabahlarında nehir üzerinde sis oluşabilir; Sarayiçi köprüleri bu ışıkta çok farklı görünür.
- Detaylar: Gazi Mihal'deki ay-yıldızlı armalar, Yalnızgöz'ün suya inen merdivenleri ve kitabe köşkleri yakın plan için iyi konulardır.
- Güvenlik: Köprülerin çoğu araç trafiğine açıktır; çekimi kaldırımdan yapın, tripodu yola taşırmayın.
- Nehir seviyesi: Taşkın dönemlerinde kıyıya inmeyin; su seviyesi yüksekken alt kemerler zaten görünmez.
Kontrollü bir arka planda portre çekimi düşünenler için edirne fotoğraf çekilecek yerler sayfamız tarihi konak avlusundaki seçenekleri anlatır.
Sık Sorulan Sorular
Edirne'de kaç tarihi köprü var?+
Merkezde Tunca ve Meriç üzerinde başlıca sekiz tarihi taş köprü bulunur: Saraçhane, Fatih, II. Bayezid, Kanuni, Yalnızgöz, Gazi Mihal, Tunca (Ekmekçizade) ve Meriç köprüleri. İl genelinde bunlara Ergene üzerindeki Uzunköprü eklenir.
Edirne Meriç Köprüsü ne zaman yapıldı?+
Kültür Portalı'na göre yapımına 1842'de Sultan Abdülmecid döneminde başlandı ve 1847'de tamamlandı. Arşivlere dayanan bir araştırma, yapım emrinin 1831'de II. Mahmud döneminde verildiğini öne sürer.
Meriç Köprüsü kaç metre ve kaç kemerli?+
263 metre uzunluğunda, 7 metre genişliğinde ve 13 ayak üzerinde 12 sivri kemerlidir.
Edirne'nin en eski köprüsü hangisi?+
Esası Roma ya da Bizans dönemine indiği kabul edilen Gazi Mihal Köprüsü'dür. Tarihi kesin bilinen en eski Osmanlı köprüsü ise 1451 tarihli Saraçhane Köprüsü'dür.
Edirne köprüleri Mimar Sinan'ın eseri mi?+
Kanuni (Saray) Köprüsü Mimar Sinan'a atfedilir; bazı yerel kaynaklar Yalnızgöz Köprüsü'nü de ona bağlar. Diğer köprüler farklı dönemlerde farklı banilerce yaptırılmıştır.
Meriç Köprüsü'ne yürüyerek gidilir mi?+
Evet. Kaleiçi'nden yaklaşık 2 km'dir ve yürüyüş yaklaşık 25 dakika sürer; yol önce Tunca Köprüsü'nden geçer.
Edirne'de gün batımı nerede izlenir?+
Meriç Köprüsü ve çevresi, Edirne'de gün batımının en çok izlendiği yerdir.
Uzunköprü Edirne merkeze ne kadar uzak?+
Uzunköprü ilçesi Edirne merkezinin yaklaşık 60 km güneyindedir; köprü 1427–1443 yılları arasında yapılmıştır.
